پيروزى عباسيان ، شخصى به نام شريك بن شيخ مهرى در بخارا ضد ستم عباسيان بر خاندان پيامبر قيام كرد و گفت : « ما با اينان بيعت نكرديم كه ستم كنيم و بىدليل خون بريزيم و كار خلاف حق انجام بدهيم كه توسط ابو مسلم سركوب گشته و كشته شد » . « 1 » ج - تشيّع در عصر امام باقر و امام صادق عليهما السّلام دورهء دوم امامت امام باقر عليه السّلام و دورهء نخست امامت امام صادق عليه السّلام ، مصادف است با تبليغ‌هاى عباسيان و قيام‌هاى علويانى چون زيد بن على ، يحيى بن زيد ، عبد الله بن معاويه - از نوادگان جعفر طيار « 2 » - و ظهور ابو مسلم خراسانى در جايگاه سرپرست داعيان عباسى در خراسان و شوراندن مردم عليه امويان . « 3 » از سوى ديگر ، امويان اختلافها و مشكل‌هاى درون گروهى ميان طرفداران خود داشتند ؛ زيرا در قلمرو آنان در ميان مضريان و يمنيان طرفدار بنى اميه ، درگيرى شديد وجود داشت . « 4 » اين شورش‌ها و گرفتارىها سبب شد كه امويان از شيعيان غافل شوند . از اين‌رو شيعه توانست نفس راحتى بكشد و از حالت تقيه شديد ، بيرون آيد ، تجديد سازمان كند و با رهبران خود رابطه برقرار نمايد . در اين دوره بود كه مردم به سوى امام باقر عليه السّلام سرازير شدند و از نعمتى كه سالها از آن محروم بودند ، بهره‌مند شدند . آن حضرت براى زنده نگه داشتن مكتب اهل بيت عليهم السّلام قيام كرد . به ارشاد و هدايت مردم پرداخت و حلقه‌هاى درس در مدينه و مسجد النبى تشكيل مىداد . محل رجوع مردم بود ، مشكلات علمى و فقهى آنان را حل مىكرد و سخنش حجت بود . قيس بن ربيع نقل مىكند كه از ابو اسحاق دربارهء مسح بر نعلين پرسيدم گفت : « مانند ساير مردم بر نعلين مسح مىكردم تا اين‌كه مردى از بنى هاشم را ملاقات كردم كه هرگز مثل او را نديده بودم و درباره مسح بر نعلينم از او پرسيدم ، او مرا از آن نهى كرد و فرمود : امير المؤمنين بر نعلين مسح نمىكرد . من نيز بعد از آن از اين كار خوددارى كردم . »

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1414 ه ، ح 2 ، ص 345 . ( 2 ) . ابو الفرج اصفهانى . مقاتل الطالبيين ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1416 ه ق ، ص 124 - 152 . ( 3 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . تاريخ يعقوبى ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1414 ه ق ، ج 2 ، ص 332 . ( 4 ) . همان ، ص 333 .